Nuôi lươn không bùn – Đặc sản miền Tây mang lại thu nhập bền vững

Trong bức tranh nông nghiệp miền Tây Nam Bộ, nơi kênh rạch chằng chịt và người dân gắn bó cả đời với con nước, nuôi lươn từng là nghề quen thuộc. Thế nhưng vài năm trở lại đây, một cách làm mới đang dần thay đổi tư duy sản xuất: nuôi lươn không bùn – mô hình được xem là “đặc sản kinh tế” mới, giúp nhiều nông hộ vươn lên khá giả chỉ từ diện tích nhỏ.

Hướng đi mới từ mô hình nuôi lươn không bùn

Khác với phương thức truyền thống nuôi lươn trong ao đất nhiều bùn, mô hình không bùn sử dụng bể xi măng hoặc bể lót bạt, hoàn toàn không có lớp bùn đáy. Lươn được tạo chỗ trú ẩn bằng dây nhựa, ống nhựa hoặc bao cát xếp lớp, vừa đảm bảo tập tính tự nhiên, vừa giữ môi trường nuôi luôn sạch.

Chính sự thay đổi này giúp người nuôi kiểm soát nguồn nước, dịch bệnh và thức ăn tốt hơn, hạn chế rủi ro – yếu tố từng khiến nhiều hộ e dè khi nuôi lươn trước đây.

Vì sao nuôi lươn không bùn được nông dân miền Tây ưa chuộng?

Thực tế tại nhiều tỉnh như Cần Thơ, An Giang, Trà Vinh cho thấy, mô hình nuôi lươn không bùn mang lại nhiều lợi thế rõ rệt:

• Tận dụng diện tích nhỏ, phù hợp cả với nông hộ ít đất

• Dễ quan sát sức khỏe lươn, phát hiện sớm lươn yếu, lươn bệnh

• Giảm mùi hôi, ít ô nhiễm, thân thiện môi trường

• Lươn sạch, đồng đều, dễ bán và giá cao hơn

So với nuôi trong bùn, khi lươn chết rất khó phát hiện, mô hình không bùn giúp người nuôi chủ động hơn trong suốt quá trình chăm sóc.

Từ vài mét vuông đến quy mô hàng chục nghìn con

Nhiều hộ ban đầu chỉ nuôi thử vài ngàn con trong diện tích vài chục mét vuông. Sau một vụ thành công, họ mạnh dạn mở rộng lên hàng trăm mét vuông, thả 25.000 – 100.000 con mỗi năm.

Với mật độ phổ biến từ 250 – 500 con/m², nếu quản lý tốt, lươn sinh trưởng nhanh, tỷ lệ hao hụt thấp. Sau khoảng 9–12 tháng nuôi, lươn đạt trọng lượng từ 150–300g/con, đủ tiêu chuẩn xuất bán thương phẩm.

Chọn giống – yếu tố then chốt quyết định thành công

Những người nuôi lươn lâu năm đều khẳng định: con giống quyết định hơn 50% thành bại của cả vụ nuôi. Lươn giống khỏe, đồng cỡ, rõ nguồn gốc sẽ ít bệnh, ăn mạnh và lớn nhanh.

Ngược lại, nếu mua giống trôi nổi, không kiểm soát chất lượng, nguy cơ hao hụt cao, chi phí thuốc men tăng và thậm chí lỗ vốn là điều khó tránh khỏi.

Bên cạnh giống, nguồn nước sạch và chế độ cho ăn hợp lý cũng đóng vai trò quan trọng. Lươn không cần ăn nhiều nhưng phải đúng giờ, đúng lượng; nước trong bể cần được thay thường xuyên, đặc biệt ở giai đoạn lươn tăng trưởng mạnh.

Hiệu quả kinh tế rõ rệt, đầu ra ổn định

Một trong những lý do khiến nuôi lươn không bùn phát triển nhanh là đầu ra tương đối ổn định. Lươn đạt từ 50g/con đã có thể bán, nhưng nhiều hộ chọn nuôi lươn cỡ lớn 200–300g để nâng giá trị.

Tùy thời điểm và chất lượng, giá lươn thương phẩm dao động từ 80.000 – 170.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí thức ăn, con giống và điện nước, lợi nhuận có thể đạt 30.000 – 60.000 đồng/kg, thậm chí cao hơn nếu nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP.

Không ít hộ tại miền Tây hiện nay thu lãi hàng trăm triệu đồng mỗi năm, biến con lươn từ vật nuôi quen thuộc thành “đặc sản kinh tế” đúng nghĩa.

Hướng phát triển bền vững cho nông hộ miền Tây

Nuôi lươn không bùn không chỉ mang lại thu nhập mà còn giúp giảm lao động nặng nhọc, phù hợp với xu hướng nông nghiệp sạch và sản xuất quy mô hộ gia đình. Nhiều địa phương đã hình thành tổ hợp tác, hợp tác xã, hỗ trợ kỹ thuật, vốn vay ưu đãi và kết nối tiêu thụ.

Trong tương lai, khi người nuôi tăng cường liên kết theo chuỗi giá trị, chú trọng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, nuôi lươn không bùn sẽ tiếp tục là một trong những mô hình đặc trưng, góp phần nâng tầm đặc sản miền Tây trên thị trường trong nước và xa hơn nữa.