Đi Và Viết
Xá bấu miền Tây – Món củ cải muối dân dã gắn với ký ức quê nhà
Xá bấu – Món củ cải muối mộc mạc làm nên hồn quê miền Tây
Xá bấu – món ăn quen thuộc trong bữa sáng miền Tây. (Nguồn @duyenoioii)
Nếu đã từng thức dậy trong một buổi sáng lành lạnh ở miền Tây, hẳn bạn sẽ hiểu cảm giác ngồi bên tô cháo trắng bốc khói, cạnh đó là đĩa xá bấu sậm màu, mằn mặn, ngòn ngọt. Chỉ một món ăn giản dị ấy thôi cũng đủ làm ấm lòng người xa quê.
Xá bấu là món ăn quen thuộc của người miền sông nước, đặc biệt phổ biến ở các tỉnh như Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau… Dù vẻ ngoài không bắt mắt, xá bấu vẫn giữ một vị trí rất riêng trong ký ức ẩm thực miền Tây.
Xá bấu là gì? Nguồn gốc từ đâu?
Xá bấu được làm từ củ cải trắng, trải qua quá trình muối và phơi nắng nhiều lần để tạo độ dai, giòn và mùi thơm đặc trưng. Món ăn này vốn có nguồn gốc từ cộng đồng người Hoa di cư xuống miền Tây, sau đó được người bản địa điều chỉnh cách làm sao cho hợp khẩu vị hơn.
Theo thời gian, xá bấu không chỉ là món ăn dự trữ trong mùa mưa lũ mà còn trở thành đặc sản gắn liền với đời sống thường nhật của người miền Tây.
Công đoạn làm xá bấu: đơn giản nhưng đòi hỏi kiên nhẫn
Xá bấu xuất hiện trong nhiều món ăn quen thuộc. (Nguồn @sotxiieusonghy)
Để có được mẻ xá bấu ngon, người làm phải rất cẩn thận. Củ cải được rửa sạch, cắt khúc, ướp muối rồi đem phơi nắng. Khi củ cải ra nước, người ta tiếp tục vắt khô, phơi thêm nhiều lần cho đến khi đạt độ dẻo và mùi thơm tự nhiên.
Chỉ cần thiếu nắng hoặc gặp mưa, củ cải có thể bị hư, mốc. Chính vì vậy, xá bấu ngon là thành quả của nắng gió, thời gian và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ.
Xá bấu mặn và xá bấu ngọt – mỗi loại một cái ngon
Xá bấu thường được chia thành hai loại:
-
Xá bấu mặn: vị đậm đà, thường dùng để xào, kho, nấu canh.
-
Xá bấu ngọt: được ủ thêm đường, dễ ăn hơn, hay được rim hoặc đóng gói làm quà.
Dù là loại nào, xá bấu cũng giữ được cái chất mộc mạc, chân phương của ẩm thực miền Tây.
“Nhân vật phụ” không thể thiếu trong nhiều món ăn miền Tây
Người miền Tây hiếm khi ăn xá bấu riêng lẻ. Món ăn này thường xuất hiện như một “gia vị ký ức” trong nhiều món quen thuộc:
-
Xá bấu xào trứng – đơn giản mà cực kỳ hao cơm
-
Xá bấu kho thịt – mặn ngọt thấm đều, gợi nhớ bữa cơm thời khó
-
Xá bấu xào tỏi ớt – cay nhẹ, ăn kèm cháo trắng rất bắt vị
-
Xá bấu nấu canh – thanh mát, giúp cân bằng bữa ăn nhiều dầu mỡ
Xá bấu – hương vị của ký ức miền sông nước
Với nhiều người, xá bấu gắn liền với tuổi thơ nghèo khó nhưng ấm áp. Chỉ cần nồi cơm nóng hay tô cháo trắng cùng đĩa xá bấu là đủ cho một bữa ăn tròn vị.
Ngày nay, dù đời sống đã đủ đầy hơn, xá bấu vẫn hiện diện trong gian bếp miền Tây như một phần của truyền thống. Từ món ăn dân dã, xá bấu dần trở thành đặc sản được nhiều du khách tìm mua để hiểu thêm về văn hóa ẩm thực vùng sông nước.