Khi An Giang chưa thức giấc, một phiên chợ đã kịp xong

Chợ ma Tha La – dấu lặng rất riêng của mùa nước nổi miền Tây

Khi kim đồng hồ vừa chỉ sang 3 giờ sáng, phần lớn An Giang vẫn còn ngủ say. Những con đường quê im lìm, màn đêm phủ dày hơi nước từ đồng lũ. Nhưng ngay dưới chân cầu Tha La, trên đoạn đường Cây Châm ngắn ngủi, một phiên chợ đặc biệt đã kịp hình thành rồi… và cũng sắp tan.

Người dân nơi đây gọi đó là “chợ ma”.

Không bảng hiệu, không quầy sạp cố định, không ánh đèn điện sáng trưng. Phiên chợ tồn tại bằng ánh đèn pin lập lòe, bằng tiếng máy xuồng rẽ nước và bằng nhịp sống mưu sinh đã kéo dài suốt hàng chục năm qua.

Phiên chợ của những người không ngủ

Từ khắp các cánh đồng ngập nước mùa lũ, từng chiếc xuồng nhỏ lặng lẽ cập bến. Trên xuồng là thành quả của một đêm dài giăng lưới, đặt dớn: cá linh, cá rô đồng, cá lóc, cá chốt, chạch, lươn, ếch… tất cả còn tươi rói, lấp lánh nước phù sa.

Ngư dân không nói nhiều. Cá vừa được dỡ lên, thương lái lập tức soi đèn, lựa cá, cân ký. Giá cả được chốt nhanh gọn. Tiền trao tay. Mỗi xuồng ghe thường chỉ bán cho một mối quen, xong là rời đi ngay, nhường chỗ cho chiếc xuồng khác.

Ở “chợ ma”, hiếm khi thấy cảnh mặc cả ồn ào. Người mua – người bán đa phần đã quen mặt nhau từ nhiều mùa nước nổi. Sự tin tưởng khiến phiên chợ diễn ra nhanh, gọn và trật tự lạ thường.

Ánh sáng lập lòe giữa vùng biên giới

Giữa không gian tối om, những chấm sáng từ đèn pin, đèn đội đầu tạo thành một vùng ánh sáng mờ ảo. Nhìn từ xa, khu chợ nhỏ như một dải sao lấp lánh giữa đêm, xua tan phần nào sự tĩnh mịch của vùng biên giới đầu nguồn.

Dưới bờ kênh, tiếng xuồng máy lạch tạch nối nhau cập bến. Trên bờ, thương lái í ới gọi nhau, hỏi thăm đêm nay “trúng” cá gì. Bên vệ đường, vài quán cà phê nhỏ mở cửa từ khuya, đón những người vừa xong việc ghé vào làm ấm người, chờ chợ tan mới về nghỉ ngơi.

Không khí mua bán chỉ kéo dài chừng hai tiếng nhưng đủ cho người ta cảm nhận rõ nhịp sống đặc trưng của miền sông nước mùa lũ.

Chợ tan khi trời vừa hửng

Khoảng hơn 4 giờ 30 phút, bầu trời phía đông bắt đầu nhạt dần màu đêm. Lượng xuồng ghe thưa bớt. Những thương lái cuối cùng kiên nhẫn chờ thêm vài mối đến trễ.

Đến 5 giờ sáng, khi ánh sáng ban mai vừa đủ nhìn rõ mặt người, “chợ ma” cũng lặng lẽ tan. Ngư dân nổ máy xuồng quay về nhà nghỉ ngơi sau một đêm dầm sương gió. Cá từ chợ nhanh chóng được chở đi khắp các chợ trong tỉnh để kịp bán buổi sáng.

Con đường Cây Châm lại trở về vẻ yên bình vốn có, như thể phiên chợ vừa rồi chỉ là một khoảnh khắc thoáng qua của đêm.

Một phần hồn của mùa nước nổi

Chợ cá Tha La không chỉ là nơi mua bán cá đồng. Đó là sinh kế, là nhịp sống, là ký ức của bao thế hệ ngư dân gắn bó với con nước Mekong.

Có năm nước về sớm, đồng ruộng mênh mông, cá tôm dồi dào, chợ họp suốt mùa. Có năm nước thấp, nguồn cá ít, chợ thưa dần. Nhưng suốt hơn hai thập kỷ qua, “chợ ma” vẫn tồn tại, bền bỉ như chính cuộc sống của người miền Tây – thuận theo tự nhiên, chắt chiu từ con nước.

Ngày nay, không chỉ là điểm giao thương, chợ ma Tha La còn trở thành nét văn hóa độc đáo thu hút du khách. Nhiều người tìm đến không phải để mua cá, mà để tận mắt thấy một phiên chợ chỉ tồn tại khi trời chưa sáng – nơi ánh đèn pin, xuồng ghe và tiếng gọi nhau hòa vào nhau, tạo nên bức tranh rất riêng của mùa nước nổi An Giang.

Với người dân nơi đây, chợ ma không hề “ma mị”. Nó là sự sống, là lao động, là một phần hồn của miền sông nước – lặng lẽ xuất hiện trong đêm và tan đi khi ngày mới bắt đầu.