Đi Và Viết
Nấm mối miền Tây – Từ món ăn nghèo đến đặc sản tiền triệu
Nấm mối miền Tây – món quà của đất, từ bữa cơm nghèo đến đặc sản khó tìm
Ở miền Tây, có những thứ không cần đúng mùa người ta vẫn nhớ. Chỉ cần một cơn mưa trái mùa, mùi đất ẩm bốc lên, là trong lòng nhiều người lại chộn rộn nghĩ đến nấm mối – thứ đặc sản không trồng được, không có quanh năm, và chỉ xuất hiện khi thiên nhiên cho phép.
Nấm mối không ồn ào như trái cây vào vụ, cũng không dồi dào như cá tôm theo con nước. Nó lặng lẽ mọc lên từ lòng đất, gắn với những tổ mối đã tồn tại nhiều năm, như một món quà dành cho ai đủ kiên nhẫn giữ đất và chờ mùa.
Một mùa mưa – một lần được gặp
Ở miền Tây, nấm mối thường xuất hiện vào đầu mùa mưa, kéo dài khoảng một đến hai tháng, tùy năm và tùy vùng. Sau vài cơn mưa dầm, khi đất đủ ẩm, trời vừa hửng nắng và có gió nhẹ, nấm bắt đầu đội đất nhú lên – thường là vào ban đêm hoặc rạng sáng.
Thời gian của nấm mối rất ngắn. Nếu hái trễ, nấm sẽ nở bung như chiếc dù nhỏ, vị ngọt giảm đi rõ rệt. Bởi vậy, người quen nghề thường dậy từ 3–4 giờ sáng, thậm chí thức đêm để canh nấm vừa mọc, còn nguyên búp.
Với nhiều gia đình miền quê, những buổi sáng đi nhổ nấm mối từng là chuyện rất đỗi bình thường. Không phải để bán, mà để có thêm một món ngon cho bữa cơm nhà.
Từ món ăn dân dã đến đặc sản tiền triệu
Có một thời, nấm mối gắn liền với những năm tháng khó khăn. Nhổ được bao nhiêu thì ăn bấy nhiêu, dư thì đem cho hàng xóm. Khi ấy, chẳng ai nghĩ đến chuyện cân ký hay định giá.
Nhưng rồi đất đai thay đổi. Vườn tược bị thu hẹp, thuốc diệt cỏ và hóa chất nông nghiệp xuất hiện ngày càng nhiều. Những tổ mối yếu dần, nấm mối cũng theo đó mà hiếm đi.
Từ chỗ là món ăn “có gì ăn nấy”, nấm mối dần trở thành đặc sản hiếm, mỗi năm chỉ xuất hiện một lần. Vào đúng mùa, giá nấm mối có thể lên đến cả triệu đồng mỗi kg, nhưng vẫn trong tình trạng không đủ hàng. Nhiều người có tiền cũng khó mua được nấm ngon để thưởng thức.
Vì sao nấm mối không thể trồng?
Nguồn: TUI NGƯỜI BẾN TRE
Nấm mối chỉ sinh trưởng ở những nơi có tổ mối đất lâu năm.
Điều làm nấm mối trở nên đặc biệt là không thể trồng nhân tạo. Loại nấm này chỉ sinh trưởng ở nơi có tổ mối đất lâu năm. Theo kinh nghiệm dân gian, chính quá trình mối làm tổ, di chuyển và để lại nước bọt dưới lòng đất đã tạo nên môi trường lên men tự nhiên – điều kiện cần thiết để nấm hình thành.
Muốn có nấm mối, phải giữ được mối. Muốn mối sống, đất phải sạch, không hóa chất, không bị xáo trộn nhiều năm liền. Vì vậy, với nhiều người làm vườn, việc giữ lại những ụ mối không phải là phá hoại, mà là giữ “lộc đất” cho những mùa sau.
Hương vị của đất phù sa miền Tây
Nấm mối miền Tây có thân trắng, mũ xám nhạt, gốc hơi ngả vàng. Khi ăn, nấm giòn nhẹ, vị ngọt thanh, càng nhai càng thấy rõ mùi thơm rất riêng – thứ hương vị khó tìm ở các loại nấm nuôi trồng.
Nấm mối không cần chế biến cầu kỳ. Chỉ cần xào với chút dầu, nấu cháo, kho khô ăn với cơm trắng, hay làm nhân bánh xèo là đã đủ ngon. Chính sự mộc mạc ấy khiến nấm mối trở thành món ăn gắn với ký ức của nhiều người miền Tây, nhất là những ai từng lớn lên cùng mùa mưa và bữa cơm quê.
Hiếm, khó giữ, khó chở – nên càng quý
Nấm mối rất dễ dập và nhanh hỏng. Nếu không sơ chế kịp, nấm sẽ mất độ giòn và vị ngọt tự nhiên. Vì vậy, nấm mối tươi hiếm khi được vận chuyển đi xa, phần lớn chỉ tiêu thụ trong vùng hoặc được các nhà hàng đặt trước từ những vườn quen.
Có những quán ăn sẵn sàng chờ cả tháng, trả giá cao hơn thị trường chỉ để có vài ký nấm mối đúng độ non. Với họ, nấm mối không chỉ là nguyên liệu, mà là thứ giữ chân thực khách bằng hương vị và cảm xúc.
Món quà ngắn ngủi của mùa mưa
Mỗi năm, nấm mối chỉ xuất hiện một lần rồi biến mất rất nhanh, để lại sự chờ đợi kéo dài cho mùa mưa năm sau. Có lẽ chính sự ngắn ngủi ấy đã làm nên giá trị của nấm mối – không chỉ vì tiền, mà vì cảm giác được thiên nhiên “cho phép” thưởng thức.
Giữa thời đại thực phẩm có thể sản xuất quanh năm, nấm mối vẫn giữ nguyên bản chất hoang dã, tự nhiên và khó chiều. Và cũng vì thế, với nhiều người miền Tây, nấm mối không đơn thuần là món ăn, mà là ký ức của đất, của mưa, và của một mùa chờ đợi rất riêng.