Đi Và Viết
Ốc gác bếp miền Tây – Đặc sản Đồng Tháp đậm hương khói quê
Ốc gác bếp miền Tây – Hương khói quê nhà làm nên một đặc sản nhớ lâu
Miền Tây có những món ăn không cần quảng cáo rình rang, chỉ cần ai đó đã từng nếm qua là tự khắc nhớ hoài. Ốc gác bếp là một món như thế. Không phải sơn hào hải vị, cũng chẳng cầu kỳ nguyên liệu, nhưng lại mang trong mình mùi khói bếp, mùi rơm rạ và cả nhịp sống chậm rãi của vùng sông nước.
Từ những gian bếp đơn sơ ở Đồng Tháp, ốc gác bếp từng là cách người quê giữ thức ăn qua mùa khô. Trải qua năm tháng, món ăn dân dã ấy dần trở thành đặc sản, được tìm mua như một phần ký ức miền Tây có thể mang về.
Ốc gác bếp là gì mà ai ăn rồi cũng nhớ?
Nguyên liệu chính của ốc gác bếp là ốc lác – loài ốc quen thuộc ở ruộng đồng miền Tây. Khác với nhiều loại ốc khác, ốc lác có tập tính “ngủ đông” khi thời tiết khô hạn. Dựa vào đặc điểm này, người dân xưa nghĩ ra cách treo ốc lên giàn bếp, để khói và hơi ấm giữ ốc ở trạng thái ngủ yên suốt nhiều tháng.
Ốc không chết, không hư. Ngược lại, sau thời gian gác bếp, thịt ốc trở nên trắng hơn, săn chắc hơn và đặc biệt là không còn mùi bùn đất. Chính sự “ngủ yên” ấy đã làm nên giá trị khác biệt cho món ốc gác bếp miền Tây.
Vì sao ốc gác bếp treo nhiều tháng vẫn sống?
Nghe thì lạ, nhưng với người miền Tây, điều này lại rất đỗi quen thuộc. Trong tự nhiên, ốc lác có thể vùi mình dưới đất khô suốt mùa nắng, chờ mưa xuống mới trồi lên kiếm ăn. Gác bếp thực chất là tái hiện môi trường ngủ đông đó: khô ráo, thoáng khí, không nước, không thức ăn.
Trong thời gian “ngủ”, ốc tự đào thải hết bùn đất và chất cặn trong cơ thể. Dinh dưỡng tích trữ từ mùa mưa được chuyển dần nuôi phần thịt, khiến ốc sau khi gác bếp không những không ốm mà còn mập, béo và sạch.
Từ món ăn nhà quê đến đặc sản được săn tìm
Ngày trước, ốc gác bếp chỉ xuất hiện trong mâm cơm gia đình hoặc dùng đãi khách quý. Ngày nay, món ăn này đã bước ra thị trường với diện mạo mới: quy trình làm sạch kỹ hơn, thời gian “ru ngủ” được kiểm soát, bao bì chỉnh chu nhưng vẫn giữ tinh thần mộc mạc.
Nhiều cơ sở ở Đồng Tháp và Cần Thơ đã biến ốc gác bếp thành sản phẩm đặc trưng của địa phương. Giá bán cao hơn ốc tươi nhiều lần, nhưng người mua vẫn sẵn sàng, bởi họ mua cả hương vị lẫn câu chuyện phía sau món ăn.
Cách chế biến và thưởng thức ốc gác bếp đúng kiểu miền Tây
Người sành ăn thường không làm cầu kỳ. Phổ biến nhất là ốc gác bếp hấp sả. Trước khi hấp, ốc được ngâm nước cho “tỉnh giấc”, rồi xếp lên nồi sả đập dập. Chỉ cần vài phút là mùi thơm đã lan khắp bếp.
Ăn ốc gác bếp phải chậm. Dùng tăm khều từng con, chấm nước mắm gừng hoặc mắm chua ngọt. Thịt ốc giòn sần sật, ngọt thanh, không tanh, thoang thoảng mùi khói bếp – thứ mùi rất khó diễn tả nhưng lại dễ khiến người ta nhớ.
Ốc gác bếp – giá trị ẩm thực và sinh kế miền Tây
Không chỉ là món ngon, ốc gác bếp còn giúp nâng giá trị con ốc lác vốn rẻ tiền ngoài đồng. Từ vài giỏ ốc treo bếp trong nhà, nay nhiều hộ đã xây dựng mô hình sản xuất, tạo việc làm và đưa đặc sản quê đi xa.
Giữ cách làm truyền thống nhưng tư duy hiện đại, ốc gác bếp miền Tây đang chứng minh rằng: những gì thuộc về bản sắc, nếu được trân trọng đúng cách, vẫn có thể sống tốt giữa thị trường rộng lớn.
Lời kết
Giữa vô vàn món ăn mới lạ, ốc gác bếp vẫn giữ cho mình một chỗ đứng riêng – lặng lẽ nhưng bền bỉ. Ăn một con ốc, là ăn cả mùi khói bếp, cả mùa nước nổi, cả sự kiên nhẫn của người miền Tây.
Có lẽ vì vậy mà ốc gác bếp không chỉ ngon ở vị, mà còn ngon ở cảm giác: cảm giác được trở về, dù chỉ trong khoảnh khắc.