Bữa cơm miền Tây: Cá, mắm, rau đồng và ký ức quê nhà

Bữa cơm miền Tây – nơi cá, mắm và rau đồng nuôi lớn cả một miền ký ức

Có những buổi chiều, chỉ cần mùi khói bếp thoảng lên từ căn bếp cũ là bụng đã réo sôi, lòng bỗng dưng dịu lại. Với những đứa con sinh ra và lớn lên ở miền Tây, bữa cơm ngon nhất đời chưa bao giờ là mâm cao cỗ đầy, mà là nồi cơm trắng bên cạnh cá kho, chén mắm và rổ rau đồng còn đẫm mùi nắng gió.

Cá, mắm, rau đồng – những món ăn không bao giờ cũ

 

Miền Tây vào mùa nước nổi, cá tôm theo con nước về đầy ruộng, đầy mương. Cá lòng tong, cá linh, cá chốt… nhiều đến mức chỉ cần buông lưới sau hè là có nồi cá kho cho cả nhà. Mẹ thường kho cá thật mặn, kho đến khi nước sánh lại, bám quanh thành nồi một lớp màu nâu óng. Đến bữa, chỉ cần quẹt nhẹ một chút cá kho, trộn với cơm nóng là đủ ăn hết cả nồi.

Bên cạnh nồi cá kho là chén mắm chưng thơm nức. Mắm cá làm từ mùa trước, cất kỹ trong hũ sành, đến khi đem ra chưng với ít thịt ba rọi, hành ớt là dậy mùi cả gian bếp. Mắm không cần cầu kỳ, nhưng hễ ăn là thấy rõ vị mặn mòi của đồng ruộng, của những tháng ngày chắt chiu.

Rau thì không cần mua. Rau mọc sẵn quanh nhà: rau muống, rau lang, rau dền, rau mồng tơi… Ba đi thăm ruộng về tiện tay hái một nắm, đủ cho nồi canh ngọt lịm. Có khi chỉ là canh rau nấu tép, có khi là canh chua nấu bắp chuối, bạc hà. Canh bưng lên còn nghi ngút khói, ăn tới đâu mát ruột tới đó.

Bữa cơm quê không thiếu – chỉ là không nhiều

Bữa cơm miền Tây xưa nay vẫn vậy, ít món nhưng đủ đầy. Không phải vì nghèo mà vì quen sống theo kiểu “có gì ăn nấy”. Cá bắt được dưới sông, rau hái ngoài vườn, mắm để dành trong hũ – tất cả gom lại thành một mâm cơm đơn sơ mà ấm áp.

Có những hôm mưa gió, mẹ chưa kịp đi chợ, ba cũng chưa kịp đặt lờ bắt cá. Vậy mà bữa cơm vẫn có: nồi canh rau nóng, nồi cá kho còn sót lại từ hôm trước. Mấy chị em tranh nhau quẹt đáy nồi cá kho, trộn cơm đến khi sạch bóng. No bụng lúc nào không hay.

Canh chua – cá kho: cặp bài trùng của miền sông nước

Nhắc đến cơm quê miền Tây, không thể thiếu canh chua và cá kho. Canh chua nấu me, thêm ít cá đồng, rau muống, bông súng hay bắp chuối non. Cá vừa chín tới là nhắc xuống liền để giữ độ ngọt. Chan một vá canh chua lên cơm, ăn kèm cá kho mặn mặn, vị chua – mặn – ngọt hòa vào nhau, đơn giản mà khó quên.

Có người đi xa hàng chục năm, ăn đủ món ngon vật lạ, nhưng chỉ cần nhớ lại mùi canh chua cá lóc mẹ nấu, lòng đã thấy thắt lại.

Khi lớn lên mới hiểu: bữa cơm đó quý đến nhường nào

Giờ đây, sống giữa phố thị, bữa ăn có thể đầy thịt cá, chỉ cần bước ra quán là có ngay. Nhưng càng đủ đầy, người ta càng thèm cái thiếu ngày xưa. Thèm rổ rau đồng ba hái vội. Thèm nồi cá kho quẹt mẹ kho từ sáng sớm. Thèm bữa cơm chỉ hai món mà ăn hoài không chán.

Có lẽ, điều làm bữa cơm miền Tây trở nên ngon nhất không nằm ở nguyên liệu, mà nằm ở tình nhà, ở mồ hôi cha mẹ, ở nhịp sống chậm rãi của một miền quê sông nước.

Cá, mắm, rau đồng – ba thứ tưởng chừng bình thường – lại là thứ nuôi lớn bao thế hệ, nuôi cả ký ức, và giữ người ta nhớ mãi một quê nhà không bao giờ phai trong tim.