Cá dầy miền Tây – Từ loài cá đồng quen thuộc đến đặc sản hiếm khó tìm

Ở miền Tây, có những loài cá từng gắn liền với ruộng đồng, kênh rạch, quen đến mức chẳng ai gọi là đặc sản. Cá dầy là một trong số đó. Nhưng rồi theo thời gian, loài cá đồng từng “đầy ngoài ruộng” ấy dần biến mất, để đến hôm nay, muốn ăn phải tìm, phải chờ, có khi có tiền vẫn không mua được.

---

Cá dầy là cá gì?

Cá dầy (hay còn gọi là cá dày) là cá nước ngọt, sinh sống chủ yếu ở ruộng lúa, ao đìa, kênh rạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Nhìn thoáng qua, cá dầy khá giống cá lóc, nhưng nếu quan sát kỹ sẽ thấy:

• Thân cá ngắn và tròn hơn cá lóc

• Đầu dài, nhọn, miệng nhỏ

• Phần bụng có vệt đen – trắng xen kẽ rất đặc trưng

Điểm khiến cá dầy được giới sành ăn đánh giá cao chính là thịt cá chắc, dai nhẹ, ngọt tự nhiên, càng nấu càng ra vị, không bở.

---

Từ cá đồng đầy ruộng đến loài cá hiếm dần

Cách đây hơn chục năm, cá dầy vẫn còn xuất hiện khá nhiều vào mùa nước nổi. Nhưng những năm gần đây, loài cá này giảm mạnh ngoài tự nhiên. Nguyên nhân đến từ:

• Ruộng đồng thu hẹp, môi trường sống thay đổi

• Đánh bắt tận diệt bằng xiệt điện, lưới dày

• Cá dầy sinh trưởng chậm, khó phục hồi số lượng

Chính vì vậy, ở nhiều chợ miền Tây, cá dầy trở thành “hàng hiếm”. Có khi cả buổi chợ chỉ vài con, người mua phải nhanh tay mới có.

---

Khi cá dầy được nuôi để giữ giống

Trước nguy cơ cá dầy ngày càng cạn kiệt, một số nông dân miền Tây đã kỳ công tìm cách nuôi và nhân giống cá dầy. Đây không phải là con cá dễ nuôi đại trà như cá lóc hay cá rô, bởi cá dầy vốn quen môi trường tự nhiên.

Từ vài con giống ít ỏi ban đầu, người nuôi phải tự mày mò kỹ thuật, từ mực nước, thức ăn giàu đạm cho đến cách theo dõi sinh sản. Bù lại, cá dầy có ưu điểm là sức đề kháng tốt, ít bệnh, chịu đựng môi trường khá cao nếu nuôi đúng cách.

Nhờ đó, cá dầy nuôi dần xuất hiện trở lại trên thị trường, nhưng số lượng vẫn còn hạn chế, chưa đủ đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

---

Giá cá dầy: vì sao ngày càng cao?

So với các loại cá đồng khác, giá cá dầy luôn ở mức cao:

• Ở miền Tây: khoảng 120.000 – 150.000 đồng/kg

• Cá dầy lớn, cá hiếm, hoặc nuôi chọn lọc: có thể lên tới 200.000 – 250.000 đồng/kg

Mức giá này phản ánh đúng thực tế: cá hiếm – khó nuôi – nhu cầu cao, đặc biệt từ các nhà hàng đặc sản và người sành ăn muốn tìm lại hương vị cá đồng xưa.

---

Cá dầy nấu món gì ngon nhất?

Người miền Tây vẫn hay nói: “Cá dầy nấu gì cũng ngon”. Nhưng những món được xem là “đúng bài” nhất vẫn là:

• Cá dầy nướng trui: thơm lừng, thịt chắc, chấm muối ớt là hết nồi cơm

• Cá dầy kho tiêu, kho tộ: thịt cá săn, vị đậm đà, càng kho càng ngon

• Canh chua cá dầy: ngọt thanh, ăn với bông súng, bông điên điển rất hợp

Không cần chế biến cầu kỳ, chính sự giản dị lại làm nổi bật vị ngọt nguyên bản của cá dầy.

---

Cá dầy – không chỉ là món ăn, mà là ký ức

Với nhiều người con miền Tây, cá dầy không đơn thuần là một món ngon. Đó là ký ức của mùa nước nổi, của những buổi giăng lưới, đặt lọp ngoài đồng. Nay cá dầy hiếm dần, mỗi lần được ăn lại càng thấy quý.

Giữ được cá dầy hôm nay không chỉ để bán, mà còn là giữ lại một phần hồn cốt ẩm thực miền Tây, để những hương vị xưa không bị lãng quên theo năm tháng.